‘Unser Dingden’: Helden zum Gedenken

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is bijna 10% van de bevolking in Dingden omgekomen. In dit Duitse dorp is mijn vader Hubert van Hove na de Razzia van Rotterdam tewerkgesteld als dwangarbeider. Het hoge aantal slachtoffers valt op te maken uit het boek ‘Unser Dingden’. Deze uitgave uit 1988 vol met fraaie foto’s heb ik cadeau gekregen van de Heimatverein Dingden.

In mei 2023 heb ik contact gezocht met de Heimatverein Dingden op zoek naar een foto van de boerderij van Peter Daniels. Op deze boerderij werkt Hubert van Hove in de maanden januari, februari en maart 1945 als dwangarbeider. De voorzitter van de Heimatverein, Ralf Elting, heeft de foto aangeleverd die ik vervolgens heb opgenomen in het boek van mijn vader ‘Reis naar het einde’. Het intensieve contact met de Heimatverein heeft in november 2023 geleid tot de Duitse vertaling van het reisverhaal; ‘Endstation Dingden’.

Luchtfoto van de boerderij Peter Daniels uit ‘Unser Dingden’ op blz 58.

In zijn ‘Reis naar het einde’ beschrijft Hubert van Hove uitgebreid over het leven op de boerderij van Daniels. Een gemengd bedrijf met koeien, varkens, schapen en ook nog een jeneverstokerij. Het boek ‘Unser Dingden’ vormt met de vele foto’s een fraaie ilustratie van de dwangarbeid van mijn vader.

Het werd nu tijd om te gaan mesten. De mest werd met tweewielige karren, waarvoor een paard liep, van de stal naar de akkers gebracht. Het was koemest vermengd met stro. De mest werd in hopen op de akker gegooid. Ik moest deze mest met een mestvork gelijkmatig over de akker verspreiden.
Hubert van Hove – Reis naar het einde 

Landwirtschaft uit ‘Unser Dingden’ blz 64-65.

In ‘Unser Dingden’ worden verschillende personen opgevoerd die ook in het reisverhaal van Hubert van Hove een rol spelen. Zoals de dorpsarts Heinrich Vossenberg die een groot aantal dwangarbeiders afkeurt met de zgn. diagnose “tuberculose”, waarmee ze het zo fel begeerde ‘Entlassungsbefehl’ van de Gestapo krijgen.

Bernhard Hessling staat afgebeeld op een foto van een neergeschoten Engelse bommenwerper. Deze boer gaf mijn vader een fiets cadeau, waarmee hij na de bevrijding terug naar Nederland fietst.

Bernhard Hessling op de foto met een neergeschoten Engelse bommenwerper. Uit ‘Unser Dingden’ blz 105.

Dr. Vossenberg schrijft aan mijn vader dat boer Hessling enkele weken na de bevrijding is doodgeschoten door Russische dwangarbeiders die bij hem probeerden in te breken (brief van dr. Vossenberg is opgenomen in het boek ‘Reis naar het einde’).

Ook het boek ‘Unser Dingden’ heeft aandacht voor de chaos die Dingden beleeft aan het einde van de Tweede Wereldoorlog. Op zondag 25 februari 1945 wordt de St. Pancratius kerk uit de 12e eeuw verwoest door twee vliegtuigbommen. Een ooggetuige in ‘Unser Dingden’: “Ein knall, und de ausenwände sanken im Zetlupemtempo in sich zusammen . . . danach nur Staub und Trümmer“.
Een geluk bij een ongeluk is dat de kapelaan de Heilige Mis van 8 uur afbreekt vanwege het luchtalarm. Hij redde daarmee vele levens, want snel nadat de laatste bezoeker de kerk had verlaten sloegen de Engelse bommenwerpers toe.

Bij het bombardement bleef alleen de toren van de Pancratius kerk overeind. Het schip van de kerk is in 1950 herbouwd (foto uit 2023).

Meer dan tweehonderd inwoners van Dingden zijn omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat is bijna 10% van het aantal inwoners dat Dingden toen telde. In heel Duitsland zijn 7,5 miljoen mensen omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog (militaire slachtoffers 5.533.000, burgerslachtoffers 1.810.000). Duitsland heeft in 1939 bijna 70 miljoen inwoners.

‘Unseren Helden zum Gedenken’, erelijst van Dingdense slachtoffers tussen 1939 en 1945. Uit ‘Unser Dingden’ blz 108.

In ‘Unser Dingden’ is kort aandacht voor de 550 Rotterdamse dwangarbeiders die zijn ondergebracht in Lager Hengstermann en Lager Meteling. Maar aan de Operatie Varsity in maart 1945, toen Dingden midden in de frontlijn lag, besteedt ‘Unser Dingden’ geen aandacht. Hubert van Hove vreesde voor zijn leven tijdens het artillerievuur: “De grond onder mijn voeten golfde en de lucht werd uit mijn longen gezogen“.
De Heimatverein Dingden hecht veel belang aan het ooggetuigenverslag van Hubert van Hove. Zij vindt het belangrijk dat deze informatie wordt doorgegeven aan de huidige en toekomstige generatie. Daarom heeft de Heimatverein Dingden het boek ‘Reis naar het einde’ vertaald in het Duits. Om de herinnering aan de Tweede Wereldoorlog levend te houden. 

Duitse vertaling van het boek ‘Reis naar het einde’ van Hubert van Hove (2023).