Learn Your Way is de nieuwe AI-tool die volgens Google de onderwijswereld op zijn kop zal zetten. Deze experimentele AI-tool maakt het mogelijk om lesmateriaal op maat te maken voor elke leerling. Leerboeken zijn al decennia de basis van ons onderwijs. Maar volgens techgigant Google hebben leerboeken een fundamentele beperking: ze zijn voor iedereen hetzelfde. Gaan we in de toekomst niet meer uit traditionele boeken leren? Of gaan we juist terug naar pen en papier?
Een traditioneel uitgegeven leerboek is geschreven door experts. Vakdocenten, onderzoekers en auteurs werken vaak lang aan de inhoud. Zij bepalen wat belangrijk is en hoe het wordt uitgelegd. Meerdere redacteuren, vakinhoudelijke reviewers en uitgevers controleren de inhoud op juistheid, structuur en taal. Het leerboek is een compleet, doordacht geheel. De hoofdstukken bouwen logisch op elkaar voort. Opdrachten, voorbeelden, afbeeldingen en teksten zijn bewust gekozen om te passen bij leerdoelen en examens. Een goed leerboek wordt digitaal ondersteund met extra opdrachten, uitlegvideo’s en zelftoetsen.
Volgens Google zijn leerboeken niet meer van deze tijd. Ze zijn saai en alleen voor traditioneel onderwijs geschikt vanwege het one-size-fits-all-model. Daarom heeft Google Learn Your Way ontwikkeld, een door taalmodel Gemini aangedreven AI-platform dat leerboeken transformeert in ‘interactieve leergidsen’. De leerstof past zich automatisch aan niveau en interesses van de leerling die allemaal in eigen tempo werken. Een AI-chatbot geeft direct feedback. Het enige dat een leerling nodig heeft is een laptop. Met deze werkwijze faciliteert Learn Your Way gepersonaliseerd leren.
Hoewel er nog niet veel onderzoek is gedaan naar AI in het onderwijs, wil ik wel een paar kanttekeningen plaatsen bij AI-gegenereerde leerboeken.
Het is al langer bekend dat niet iedere leerling goed gedijt bij gepersonaliseerd leren. Leerlingen verliezen het overzicht wanneer er minder vaste lesmomenten en duidelijke instructies zijn. Omdat leerlingen ieder hun eigen leerroute volgen, zijn er minder momenten van gezamenlijke instructie of samenwerking. De menselijke interactie neemt af. Dit eenvoudige plaatje laat goed zien hoe de klas verandert door AI: leerlingen gaan niet meer met elkaar in gesprek, maar met een AI-chatbot op de laptop. AI-gegenereerde leerboeken zullen volgens mij niet bijdragen aan de ontwikkeling van sociale vaardigheden bij leerlingen.
Mijn tweede, en misschien wel grootste, zorg betreft ‘hallucinaties’. Een hallucinatie is een verzonnen antwoord dat door AI wordt gepresenteerd alsof het waar is. Leerlingen met weinig kennis van zaken merken deze onjuistheden niet op, zeker niet in de vloeiende, AI-gegenereerde volzinnen. OpenAI, maker van chatGPT, heeft onlangs erkend dat taalmodellen altijd hallucinaties zullen produceren. Ik vraag mij af wie de AI-gegenereerde leerboeken gaat controleren op incorrecte informatie, incomplete informatie en bevooroordeelde informatie? Onderwijs op zijn kop:
“Children can enjoy learning new facts that were never true before“.
Als derde plaats ik een kanttekening bij ‘scraping’ van boeken. Dit is het geautomatiseerd extraheren van gegevens uit boeken om trainingsdata te creëren voor AI-modellen. Veel van deze data wordt zonder toestemming verzameld. De AI-gegenereerde leerboeken ondermijnen met dit ‘jatwerk’ de inkomsten van uitgevers en auteurs. Dit is een directe bedreiging voor het creatieve ecosysteem waaruit betrouwbare leerboeken voortkomen.
Tenslotte plaats ik een kanttekening bij toenemende vraag aan datacenters die AI-berekeningen aansturen. Techgigant Meta gaat een datacentrum bouwen bijna zo groot als Manhattan! De datacenters dragen aanzienlijk bij aan de uitstoot van broeikasgassen. De jaarlijkse CO2-voetafdruk van datacenters wereldwijd wordt geschat op ongeveer 200 miljoen ton CO2, wat overeenkomt met de uitstoot van 43 miljoen auto’s op de weg.
Terug naar pen en papier?
Gelukkig is er inmiddels wat onderzoek gedaan naar AI-gegenereerde leerboeken. Zuid-Korea, pionier op het gebied van technologie in het onderwijs, heeft een programma met AI-leerboeken op middelbare scholen uitgetest. Het was geen geslaagd experiment. Al snel bleek dat de AI-leerboeken feitelijke onjuistheden bevatten en onvoldoende aansloten op het niveau van de leerlingen. Leerlingen klaagden over de AI-leerboeken: “Working individually on my laptop, I found it hard to stay focused and keep on track”. Na vier maanden werd het programma in Zuid-Korea teruggedraaid met als conclusie: AI-gegenereerde leerboeken verlagen de leerprestaties en verhogen de werkdruk voor leraren.
Het AI-platform Learn Your Way staat nog in de kinderschoenen en is voorlopig gratis. Op termijn zal er voor de premiumversie betaald moeten worden, of wellicht komt er reclame in de AI-boeken. Opgeteld bij de kanttekeningen die ik plaats, is dit geen gunstig vooruitzicht voor scholen. Ik vraag mij af of AI-leerboeken werkelijk het onderwijs op zijn kop zullen zetten.
Thomas Edison voorspelde honderd jaar geleden een revolutie in het onderwijs. Zijn uitvinding van bewegende filmbeelden zou leerboeken in een paar jaar tijd gaan vervangen.
“I believe that the motion picture is destined to revolutionize our educational system and that in a few years it will supplant the use of textbooks“.
De revolutie die techgigant Google met Learn Your Way verkondigt zou wel eens hetzelfde lot kunnen ondergaan: een technologische oplossing die de fundamentele behoefte aan menselijke interactie en betrouwbare informatie in het onderwijs onderschat.
Een geluid dat we steeds meer horen: “Scholen gaan terug naar pen en papier”. Ik denk dat daar plausibele redenen voor zijn aan te wijzen. Bij digitale opdrachten is AI één muisklik verwijderd, waardoor leerlingen sneller kiezen voor kant-en-klare antwoorden. Met papieren opdrachten moeten leerlingen echt zelf lezen, markeren, rekenen, analyseren en is eenvoudig te controleren dat het werk wél door de leerling zelf is gedaan.
Leerlingen begrijpen en onthouden teksten op papier beter. Beeldschermen stimuleren scrollgedrag en zorgen voor veel afleiding.
De meest fundamentele reden is echter de betrouwbaarheid van traditionele boeken. AI-evangelisten Marcel Mutsaarts en Tom Naberink lieten zich onlangs ontvallen in hun podcast AI-tussenuurtje dat we leerboeken niet moeten weggooien: “Die hebben we later nodig om nog te verifiëren of het wel klopt wat de AI zegt”.
Juist daarom moeten we de beproefde en gecontroleerde leerboeken koesteren, in plaats van ze in te ruilen voor AI-gegenereerde alternatieven.